Nieuwste artikelen A&I

Effect van dieetbehandelingen bij ADHD

Thu, 30 Oct 2025 00:00:00 +0100

De TRACE-studie (Treatment of ADHD with Care as usual versus an Elimination diet) onderzocht of voedingsinterventies (eliminatiedieet/gezond dieet) een effectieve behandeling kunnen zijn voor kinderen met ADHD. In dit onderzoek werden verschillende voedingspatronen vergeleken met de standaardzorg om inzicht te krijgen in hun effecten op ADHD-klachten en emotieregulatie. De resultaten werden zowel na 5 weken als na een jaar geëvalueerd om inzicht te krijgen in zowel de korte- als langetermijneffecten.
Tijdens deze e-learning maakt u kennis met de achtergrond, opzet en resultaten van de TRACE-studie. U krijgt inzicht in de voor- en nadelen van dieetbehandelingen, hoe deze kunnen bijdragen aan de behandeling van ADHD-symptomen en hoe zij zich verhouden tot medicatie en andere behandelopties. Ten slotte krijgt u praktische handvatten om ouders en kinderen te begeleiden bij het implementeren van een dieetbehandeling.

Afbouwen van pijnmedicatie en opioïden

Tue, 23 Sep 2025 00:00:00 +0200

Er is veel aandacht voor de toename in gebruik van opioïde pijnstillers in Nederland, maar ook in bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Is er ook in Nederland sprake van een opioïden epidemie? In deze sessie staan we kort stil bij de epidemiologie van opioïdgebruik en verslaving aan voorgeschreven opioïden. Daarnaast is de vraag in hoeverre verslaving aan voorgeschreven opioïde pijnstillers afwijkt van verslaving aan illegale opioïden, zoals heroïne. Vervolgens ligt de focus op de behandelopties voor mensen met verslaving aan voorgeschreven opioïden en chronische pijn. Hoe bouw je opioïden af, waar moet je allemaal op letten en wat als afbouwen niet goed lukt?

Behandeling van depressie in de palliatieve fase

Thu, 31 Jul 2025 00:00:00 +0200

In deze Psylearning zal Tineke Vos, psychiater, consulent palliatieve zorg en SCEN-arts u meenemen door de Richtlijn Depressie in de palliatieve fase uitgekomen in november 2022. Ze zal beginnen met de basisprincipes van de palliatieve zorg zoals markering van de palliatieve fase en de vier dimensies van de palliatieve zorg. Depressieve klachten in de palliatieve fase hebben een helaas een hoge prevalentie. De herziene richtlijn is evidence-based en uitgewerkt volgens de GRADE-methodiek. Het gaat hierin over hele spectrum van depressieve klachten tot depressieve stoornis en aanpassingsstoornis met depressieve stemming. Hij omvat de modules communicatie, preventie, diagnostiek, behandeling en organisatie van zorg die zijn uitgewerkt door een multidisciplinaire werkgroep op basis van literatuur en consensus.

Bipolaire stoornissen bij jeugdigen

Fri, 18 Jul 2025 00:00:00 +0200

Deze nascholing richt zich op bipolaire stoornissen bij kinderen en jongeren. De focus ligt op vroege herkenning, diagnostiek en behandeling. U krijgt inzicht in de prevalentie en presentatie van bipolaire stoornissen en de specifieke diagnostische uitdagingen bij deze leeftijdsgroep. Er worden zowel medicamenteuze als niet-medicamenteuze interventies besproken, inclusief de belangrijke rol van psycho-educatie en gezinsbegeleiding. De recente inzichten rondom risicoprofielen en stadiëring van bipolaire stoornissen worden belicht met de nadruk op hoogrisicogroepen zoals kinderen van ouders met een bipolaire stoornis. U leert passende behandelstrategieën te ontwikkelen en toe te passen. Deze nascholing biedt een uitgebreide basis voor het herkennen en ondersteunen van jongeren met (een risico op) een bipolaire stoornis en helpt u om betere zorg en preventie te bieden in uw klinische praktijk.

Geneesmiddeleninteracties

Tue, 27 May 2025 00:00:00 +0200

Geneesmiddelenallergieën kunnen potentieel gevaarlijk zijn en worden daarom heel zorgvuldig geregistreerd in patiëntendossiers. Maar lang niet alle geneesmiddelenreacties zijn een allergie. Hoe maak je als psychiater nou onderscheid? En wat zijn daarbij aandachtspunten?
In deze aflevering van Meet the Expert geeft psychiater en klinisch farmacoloog Laura de Wit het antwoord op deze vragen.

Uw kennis over type A en type B reacties wordt opgefrist evenals uw kennis over directe en vertraagde allergische reacties. Aan de hand van een praktisch stappenplan leert u hoe u ongewenste geneesmiddelenreacties systematisch in kaart kunt brengen. Aan de hand daarvan kunt u ongewenste geneesmiddelenreacties herkennen, behandelen en adequaat registreren.

De invloed van psychose op delictgedrag

Mon, 07 Apr 2025 00:00:00 +0200

In dit webinar vertelt forensisch psychiater Louise Smallenburg over de relatie tussen psychose en (gewelddadig) delictgedrag. Schizofreniespectrumstoornissen verhogen de kans op de geweld maar door de berichtgeving in de media denken veel mensen dat deze invloed veel groter is dan daadwerkelijk het geval is. Er zijn meerdere factoren die een rol spelen bij geweldsdelicten. Verdachten die in verzekering zijn gesteld en waarbij vermoed wordt dat psychische factoren een rol spelen, worden in een voorgeleidingsconsult en eventueel een daaropvolgend trajectconsult beoordeeld door het NIFP. Op basis van dit onderzoek wordt besloten of de verdachte naar een PI, EZV of PPC gaat. In het Pro Justitia onderzoek wordt door het NIFP onder andere onderzocht of de verdachte ten tijde van het delict psychiatrische problemen had en of hij op dat moment toerekeningsvatbaar was. Indien nodig vindt extra onderzoek plaats in het Pieter Baan Centrum.

Alcohol

Mon, 07 Apr 2025 00:00:00 +0200

In dit webinar bespreekt Arjen Neven de herziene richtlijn Stoornissen in het gebruik van alcohol. Het webinar start met het bespreken van het alcoholonttrekkingsdelier. U krijgt handvatten over hoe u de ernst van alcoholontrekkingsverschijnselen in kaart kunt brengen met de CIWA-er en welke overwegingen er gelden bij het kiezen van een geschikt benzodiazepine voor de behandeling ervan. Ook wordt er aandacht besteed aan Wernicke en Korsakoff en welke aandachtspunten er gelden bij het voorschrijven van thiamine. De nadruk in het webinar ligt op de rol van medicatie bij de behandelindicaties abstinentie en minder drinken. Dit wordt inzichtelijk gemaakt aan de hand van de flowchart die in de nieuwe richtlijn is opgenomen.

Delier

Sat, 01 Mar 2025 00:00:00 +0100

Delier komt veel voor en de diagnose wordt relatief vaak gemist. In dit webinar legt geriater in opleiding Neline Huurman de pathofysiologie van het delier uit aan de hand van de system integration failure hypothesis. Deze hypothese gaat er vanuit dat vanuit substraten (fysiologische kwetsbaarheden) bepalend zijn in het al dan niet ontstaan van een delier bij een mogelijk luxerende factor. Op basis van deze pathologie gaat ze in op de verschillende subtypes van het delier, hoe u deze via screening op het spoor kunt komen en welke preventieve maatregelen u kunt inzetten. Ten slotte deelt ze de nieuwste inzichten met betrekking tot de non-farmacologische en farmacologische behandeling van het delier. Wat betreft de farmacologische behandeling ligt de nadruk op de rol die haloperidol hierin speelt.

Toxische werking van geneesmiddelen op het centrale zenuwstelsel

Mon, 24 Feb 2025 00:00:00 +0100

Neurologische aandoeningen duiden als medicatietoxiciteit lijkt in theoretische zin eenvoudiger dan in de praktijk werkelijk is. Drs. P.H.C. (Philip) Kremer, neuroloog bij het LUMC en Research Director Neurology CHDR en Prof. Dr. H.P.H. (Berry) Kremer, neuroloog en hoogleraar Neurologie UMCG zullen u in dezer Psylearning informeren over de achtergronden en farmacologie van bijwerkingen. Aan de hand van neurologische syndromen worden voorbeelden gegeven van bijwerkingen in het centrale zenuwstelsel zoals extrapiramidale syndromen, cerebellaire aandoeningen en encefalopathie. Op basis van casuïstiek wordt u meegenomen in hoe bijwerkingen van psychiatrische medicatie geïdentificeerd kunnen worden. Psychofarmaca veroorzaken relatief vaak neurologische bijwerkingen vanwege passage van de bloed-hersenbarrière, maar het is ook van belang rekening te houden met andere medicatie die neurologische bijwerkingen kunnen geven.

Behandeling van PTSS

Mon, 03 Feb 2025 00:00:00 +0100

Prof dr Eric Vermetten, psychiater LUMC, zal in deze Psylearning de behandeling van PTSS en de nieuwe ontwikkelingen hierin bespreken. Is er sprake van een ‘crisis’ in de farmacotherapie van PTSS? De afgelopen jaren is er veel onderzoek gedaan naar (nieuwe) behandelmogelijkheden. Er zijn (nog) geen nieuwe middelen geregistreerd en de voorschrijver is vaak aangewezen op off-labelproducten. Psychotherapie is eerste keus in de behandeling van PTSS. Daarnaast is het advies om symptoomgerichte behandeling toe te passen vanwege het heterogene karakter van PTSS. De golden hours bieden een mogelijkheid voor secundaire preventie waarin op basis van biologische targetsystemen nieuwe farmacotherapie wordt onderzocht. De plaats van (nieuwe) farmacotherapie zoals prazosine, esketamine, medicinale cannabis en psychedelica wordt besproken.

Detoxificatie bij verslaving

Fri, 17 Jan 2025 00:00:00 +0100

In deze PsyLearning zal Mary Janssen van Raay, verslavingsarts, ons meenemen in haar kennis en ervaring over detoxificatie bij verslaving. Hiervoor is het van belang om de neurobiologie van verslaving en onthouding te kennen. De focus ligt op verslaving en onthouding van alcohol en opiaten. GABA-erg dempende middelen zoals alcohol, benzodiazepines, GHB en cannabis, kunnen de meest ernstige, zelfs levensbedreigende, onthoudingsbeelden geven. Voor een succesvolle detoxificatie is een goede voorbereiding met uitgebreide intake van belang. Daarnaast moet er van tevoren nagedacht worden over de begeleiding tijdens de detoxificatie en de nabehandeling. De behandeling van alcohol onthouding bestaat uit een benzodiazepine afbouwschema en toediening van vitamines om Wernicke-Korsakov te voorkomen. Behandeling van opiaat onthouding kan symptomatisch of met opiaat ondersteunende behandeling.

Drugs in de psychiatrie

Fri, 17 Jan 2025 00:00:00 +0100

Gerard Alderliefste is verslavingsarts bij Brijder verslavingszorg en zal in deze Psylearning zijn kennis over drugs met u delen. Drugs zijn onder te verdelen in uppers, downers en hallucinogenen (trippers). Het werkingsmechanisme en de kinetiek bepaalt de verslavingsgevoeligheid. Daarnaast is er veel onduidelijkheid over de combinatie van drugs en medicatie. In deze Psylearning zal het stappenplan worden besproken om een risicoschatting te maken van de combinatie tussen specifieke drugs en psychofarmaca. Patiënten kunnen voor vragen hierover terecht bij drugsinfoteam.nl, gekoppeld aan Brijder.
Gerard Alderliefste is gespecialiseerd in de lange termijneffecten van partydrugs: Derealisatie en Depersonalisatie syndroom (DPS), Hallucinogen Persisting Perception Disorder (HPPD) en Visual Snow Syndrome (VSS). Deze aandoeningen worden vaak laat gediagnostiseerd bij patiënten omdat er onvoldoende kennis hierover is en dit kan voor een grote lijdensdruk en veel onbegrip zorgen. Bij psychisch klachten is een brede middelenanamese met het vragen naar bad trips daarom belangrijk. Hij deelt daarnaast zijn behandelplan voor DPS, HPPD en VSS.

Esketamine bij therapieresistente depressie

Mon, 12 Aug 2024 00:00:00 +0200

Eric Ruhé en Laura de Wit, beiden psychiater, bespreken in deze Psylearning het gebruik van esketamine neusspray in de praktijk. Voor patiënten met een therapieresistente depressieve stoornis die niet hebben gereageerd op ten minste twee stappen van antidepressiva en een augmentatiestrategie wordt behandeling met esketamine neusspray sinds september 2021 vergoed. Er is o.a. door Eric Ruhé enige ervaring opgedaan met esketamine neusspray in het ‘compassionate use’-programma, maar er zijn nog veel onduidelijkheden. Om dit in de toekomst te verhelderen, is het essentieel dat de ervaringen met esketamine neusspray de komende jaren gestructureerd worden verzameld. Er is een landelijk samenwerkingsverband van gespecialiseerde centra waarin (geanonimiseerde) data van alle behandelingen met esketamine neusspray in Nederland op wetenschappelijke en juridisch verantwoorde manier worden verzameld en geanalyseerd. In deze Psylearning wordt ingegaan op de praktische toepassing van esketamine neusspray bij therapieresistente depressie.

Bipolaire stoornis

Tue, 01 Oct 2024 00:00:00 +0200

De huidige multidisciplinaire richtlijn over bipolaire stoornissen stamt uit 2015. Sindsdien zijn er veel onderzoeken gedaan rondom de behandeling van de bipolaire stoornis: meer dan 10.000 papers met meer dan 650 RCT’s en 400 meta-analyses. In 2018 heeft de Canadian Psychiatric Association in samenwerking met de International Society for Bipolar Disorders een richtlijn ontwikkeld die binnenkort ook weer een update krijgt. Aan de hand van die richtlijn en van de nieuwe papers neemt Dr. Max de Leeuw u in deze e-learning mee in de nieuwste inzichten van de behandeling van de bipolaire stoornis. Daarbij is aandacht voor de doelen van de behandeling, de plaats van stemmingsstabilisatoren in mono- en combinatiebehandeling en over mogelijke toekomstige biologische behandelingen.

Zwangerschap en lactatie

Tue, 01 Oct 2024 00:00:00 +0200

In deze aflevering van Meet the Expert geeft Dr. Irene van Vliet toelichting op de richtlijn ‘Antipsychotica en SNRI’s en andere antidepressiva tijdens zwangerschap en lactatie’ uit oktober 2021. Vanwege de potentiële risico’s van deze middelen is het belangrijk om weloverwogen afwegingen te maken over het al dan niet gebruiken van deze middelen tijdens de zwangerschap. Soms is het beter te wisselen naar een ander middel. In andere gevallen kan de vrouw het middel blijven gebruiken, eventueel in aangepaste dosering. Het is uw taak om de vrouw en haar eventuele partner preconceptioneel en tijdens de zwangerschap en lactatie te adviseren/voor te lichten zodat de risico’s zo klein mogelijk worden gehouden. Het opstellen van een preventieplan is daarbij essentieel.

Antipsychotica

Tue, 01 Oct 2024 00:00:00 +0200

In deze aflevering van Meet the expert zoomt Dr. Selene Veerman in op het indiceren van antipsychotica op basis van de clusters van de PANNS Marder factoren. Per cluster laat ze zien welke middelen het meest effectief zijn en wat de positie is van antipsychotische polyfarmacie. Aan de hand van heldere stappenplannen legt ze uit wat de behandelmogelijkheden zijn bij verschillende bijwerkingen of onvoldoende effect van antipsychotica. Ook het belang van langzaam op- en afbouwen komt aan bod en hierbij krijgt u handige tools om het belang hiervan uit te leggen aan uw patiënten.

ADHD bij volwassenen

Mon, 22 Jul 2024 00:00:00 +0200

Ravian Wettstein, promovendus AMC en arts bij ADHDcentraal, doet onderzoek naar de optimalisatie van de medicamenteuze behandeling van ADHD bij volwassen. Verstoorde emotie regulatie is een belangrijk onderdeel van ADHD. Dit is onder andere te verklaren op basis van de neuro-anatomie. In deze Meet the expert wordt de evidence besproken die bewijst dat Emotionele Impulsiviteit (EI) en Ontoereikende Zelf Regulatie van een Emotionele reactie (OEZR) oorzaak is van de symptomen van ADHD en beperkingen veroorzaken in het dagelijks functioneren. Het erkennen hiervan zal de diagnostiek en behandeling van ADHD verbeteren. Onbehandelde EI en OEZR verhogen het risico op ontwikkelen van comorbide stoornissen. Daarnaast worden verschillen tussen ADHD en andere psychiatrische stoornissen besproken.

Lithium voorschrijven aan patiënten met een bipolaire stoornis: evidentie en besluitvorming

Mon, 01 Apr 2024 00:00:00 +0200

Lithium is de “gouden standaard” bij bipolaire stoornis. De bijwerkingen van lithium en dan vooral renale bijwerkingen, kunnen een reden zijn om lithium te stoppen. De meest voorkomende nefrogene bijwerkingen zijn nefrogene diabetes insipidus, acute nierinsufficiëntie, chronische nierinsufficiëntie en nefrotisch syndroom. Annemiek Dols zal in deze Meet the Expert de laatste stand van zaken bespreken van het veilig voorschrijven van lithium. De richtlijn Bipolaire stoornissen is uit 2015 en vlak daarna kwamen meerdere grote studies uit naar chronisch lithiumgebruik en nierinsufficiëntie die zijn samengevat in een artikel in de NTvG: Nierschade bij lithiumgebruik: stoppen of doorgaan? De studies worden besproken en de voor- en nadelen van lithiumgebruik en andere stemmingsstabilisatoren worde meegenomen. Bij de afweging of lithium gestopt moet worden is gezamenlijke besluitvorming met de patiënt en eventueel nefroloog van belang.

Angststoornissen: achtergronden, diagnostiek en behandeling: van bang naar dapper!

Thu, 01 Feb 2024 00:00:00 +0100

Angststoornissen en depressie zijn de psychiatrische stoornissen die het meest voorkomen. De prevalentie van angststoornis is 19,6% volgens het Trimbos instituut. In deze Meet the Expert gaat Daniëlle Cath, psychiater en bijzonder hoogleraar zorginnovaties in de GGZ, de achtergronden en behandeling van angststoornissen doornemen op basis van verschillende onderzoeken. De definitie van een angststoornis is de aanwezigheid van angstverschijnselen in afwezigheid van gevaar of niet in verhouding met de mate van reëel gevaar. De kernsymptomen zijn: subjectief gevoel van angst, fysiologische angstverschijnselen, angstgedachten (stoornis specifiek) en vermijdingsgedrag. Angststoornissen zijn zeker niet onschuldig aangezien het cardiovasculair risico hierdoor met 52% wordt verhoogd. Angst kan onderscheiden worden van vrees door de afstand tot het gevaar, die bij angst ver is en bij vrees dichtbij. Serotonine is van belang bij het ontstaan van een angststoornis. De meest effectieve behandeling is een combinatie van psychotherapie en farmacotherapie. SSRI’s hebben de voornaamste plek in de farmacotherapeutische behandeling van angststoornissen.

Meet the slaapexpert - of wil je er nog een nachtje over slapen?

Mon, 08 Jul 2024 00:00:00 +0200

Slaapexpert Dr Marijke Gordijn zal in deze Meet the Expert aan de hand van spreekwoorden en gezegden onderzoeken over de slaap bespreken. Ze is als wetenschapper verbonden aan Rijksuniversiteit Groningen en Chrono@Work. Er komen verschillenden onderwerpen aan bod. Verschillende factoren kunnen de slaapduur, slaapkwaliteit en biologische klok positief of negatief beïnvloeden. Daarnaast kan een korte slaapduur en/of een slechte slaapkwaliteit gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Zo is er een relatie tussen slaapduur en het ontwikkelen van dementie en kan slaaptekort de werking van de griepprik verminderen. Deze negatieve effecten kunnen niet gecompenseerd worden door bijvoorbeeld in het weekend langer te slapen. Licht is essentieel om de biologische klok goed te laten lopen. Imaginaire beelden en afleidende gedachten hebben een positief effect op snelheid van het in slaap vallen. Wiegen tijdens de slaap heeft een positief effect op de slaapkwaliteit.